|
Evler Efes (Ephesos) Ephesos'da "Yamaç Saray" olarak
adlandırılan yapı gruplarının oluşumu, Lysimakhos'un şehirde ızgara
planını uyguladığı zamana kadar uzanmaktadır. Fakat, arazinin
topografyasından dolayı Kuretler Caddesi'nin izlediği kıvrımlardan
ve Bülbül Dağı'nın yamaçlarındaki eğimden dolayı ızgara planı kentin
bu kısmında az da olsa değişikliğe uğramış ve arazinin şartlarına
göre düzenlenmiştir. Bülbül Dağı'nın eteklerindeki eğimden dolayı
trapez biçiminde değişik parseller oluşmaktadır. Adalar arasında ise
dar ve dik merdivenler bulunmaktadır.
Kuretler Caddesi'ndeki yapıların inşaası (burada yer alan anıtlar,
çeşmeler, heroon lar, v.b.) büyük bir tahminle M.Ö. 2. yüzyıl, daha
kesin olaraksa M.Ö. 1. yüzyılda başlamıştır. Yapıların temelleri
genellikle kayalık alanda kurulduğu ve burada yapılaşma devamlılık
gösterdiği için, ilk dönemlere ait yapıların izleri fazla
korunamamıştır. Bundan dolayı erken dönemlere ait yapıların tam bir
planını çıkartmak mümkün değildir. Hellenistik Dönem'den itibaren
700 yıl süren yapılaşmada yapıların planları çok değişmiştir.
Bununla birlikte Hellenistik Dönem'e ait yapılaşma izlerine bazı
adalarda rastlanmaktadır.
Roma'nın en parlak çağını yaşadığı dönemlerde domus olarak
adlandırılan birimin yanında başka oturma birimleri de oluşmuştur.
Bu oturma birimleri küçük, alttan ısıtılabilir odalardan
oluşmaktadır. Evlerin duvarları zengin işçilik gösteren fresklerle
süslenmiştir. Bu durumda bu evlerin zenginlere ait olduğu
anlaşılmaktadır. M.S. 262'de yaşanan bir deprem ile bu kısımdaki
evler yıkılmış ve bu olaydan sonra buradaki yerleşim şekli eski
refah düzeyine ulaşamamıştır. Daha sonra, bu kısımlar düşük gelirli
insanların oturduğuyerler olmuş ve evler daha küçük birimlere
dönüştürülmüştür. Bu yapı birimleri, taverna, elişi atölyeleri,
dükkanlar olarak da kullanılmıştır. Atrium'larda yer alan kuyuların
kazılarından ele geçen kemik buluntularına göre bu yapı birimlerinde
refah döneminde beslenen ev hayvanlarının yerine, son dönemlerde
yaralanmaya dönük küçük baş hayvanlar bile yetiştirilmiştir.
Adaların Kuretler Caddesi'ne bakan kısımları stoa şeklinde
yapılmıştır. Stoanın gerisinde tek sıra dükkanlar bulunmaktadır.
Bütün evlerin doğrudan doğruya caddeye açılan kapıları vardır.
Dükkanların bulunduğu kısımda yer alan döşeme M.S. 5. yüzyılın
başına tarihlenen geometrik desenlerden oluşan mozaik ile kaplıdır.
Burada yer alan iki dükkanda bulunan merdivenler zemin katın
üzerinde ikincibir katın varlığına da işaret etmektedir. Evlerin
çoğu peristillidir ve merkezde bir atrium bulunmaktadır. Evlerin
hepsinde akarsu bulunmaktadır ve buna bağlı olarak da bazı evlerde
özel banyolar vardır
|